Istandard unu, ebbia unu

Dae su blog in Sardu est prus bellu:


custu istandard devet èssere condivisu (ca si bi devent reconnòschere totu sos Sardos) ma devet èssere finas ùnicu (pro non partzire sa Sardigna in duos). Eris finas Alexandra Porcu, chi est una de sos chi prus cuntestant sa Limba Sarda Comuna, in su blog suo ipotizat un'istandard ùnicu "nel quale si riconoscono anche i parlanti meridionali. Basterebbero delle aperture semplici... ed è fatto".

Siguru est chi: un'istandard servit a sa limba nostra, pro li dare ufitzialidade ma fintzas pro nos aunire e mescamente pro permìtere de ghetare fràigos siguros in sas iscolas..... Sos sardos devent bogare a campu sa limba sena birgòngia o timòrias, sos babbos, sas mamas, sos tzios, sas tzias e sos giajos la devent trasmìtere a sas criaduras chi benint a su mundu, (ca sunt su benidore, cando nois non b'amus a èssere prus), gasi ebbia si podet sighire su camminu. 

Onniunu devet fàghere sa parte sua cun cussèntzia e responsabilidade manna. 

Est pro acabare su laboratòriu limba sarda in Silanos.

Unu gutiu in su mare!  

E chi bi nde sient medas e curricolares in totus sas iscolas sardas!!!

SENTIDOS PRO UNA DIE DE FESTA MANNA.........

Sàbadu coladu, su 24 de maju, in Bortigale, sa manifestatzione de sos tenores at tentu unu sutzessu mannu. Gente meda est acudida a iscurtare sos reladores e sos tenores:

Tenore Musserrata de Olìana

Tenore Remunnu 'e Locu de Bitti

Tenore Garteddesu

Tenore Jorghi Matteoli de Ovodda

Tenore Cuncordu Ortigalesu

Tenore Santu Padre de Bortigale.
  
Sa pratza s'est prenada a bellu a bellu. Ant chistionadu sos reladores Roberto Carta e Fabio Calzia.

In custu sero in Bortigale cosas bellas nd'at capitadu meda:

• una est istada cussa de àere intesu Calzia, chi mancari su sardu non lu chistionet a fitianu, s'est impinnadu e at espostu totu sa relata sua in sardu, bravu meda pro sos contenutos bogados a campu e fintzas pro s'epositzione in sardu, est istadu un esempru mannu pro totu cussos chi narant chi su sardu non lu chistionant e cun cussa còntziga nche imbucant in italianu, Calzia at mustradu comente mancari unu su sardu non lu chistionet, si cheret podet afrontare argumentos tècnicos fintzas in limba mancari cun un'isfortzu mannu a faeddare,
• àtera cosa bella est istada sa presentada chi at fatu tziu Tanielle Cossellu, unu de sos tenores Remunnu 'e locu de Bitti, unu grande òmine, issu at chistionadu de s'atividade de su grupu suo ma una de sas cosas prus bellas est istadu s'ammentu suo pro s'amigu: at naradu  cantu, sa bon'ànima de su biadu de Piero Sanna (chi faghiat parte de su tenore) fiat pistighingiadu pro sos barant'annos de s'atividade issoro. A dolu mannu Sanna no est prus cun nois ma siguramente at a èssere cuntentu che pasca pro custa manifestatzione chi at bidu paritzas biddas de sa Sardigna impinnadas.
•  de ispantu sos tenores de Musserrata de Olìana, bator giovaneddos: Federico Congiu -20 annos- Gianmichele Madeddu de 21, Valentino Congiu de 17 e Antoni Mula semper de 17 annos chi però faghet parte de su Tenore Santu Nàsciu e pro sa die at cantadu in parte de Luca Atzori, una bellesa a los iscurtare ma mescamente a bìere chi sa limba e su cantu sunt contivigiados dae chie giai giai est benende a su mundu. Cun giovanedos che a custos sa limba giai bi la sighit. Bravos de a beru!!!
• Bellu meda s'interventu de su segretàriu de su Sòtziu Tenores de Sardigna: Antiogu Bussu chi at postu in evidèntzia comente intre sardos, si si cheret, nos podimus cumprèndere, Bussu est ollolaesu e at chistionadu sa variedade sua e totus ant cumpresu su chi naraiat.Custu mustrat chi su de nàrrere chi intre sardos de biddas diferentes non nos cumprendimus est ebbia una còntziga pro non chistionare in sardu!!! Unu machine chi galu in conca de medas est arraighinadu bene ma chi pro andare a in antis tocat de nche lu tirare e posca sas cosas tocat a las iscumbatare de persone e no a crèere a totu su chi nos narant..........
• Paràulas bellas e melodiosas cun sa chistionada de Roberto Carta, oschiresu, issu puru at dadu su contributo suo cun una relata subra modas e limba.

Sàbadu su 31 de maju s'apuntamentu est in Abbasanta in su tzentru servìtzios de su Nuraghe Losa, pro tancare in bellesa custa manifestatzione manna, e comente si narat àteros annos menzus.  

Pro nde ischire de prus, subra de su progetu, inoghe su situ tenores.org

Totus sos atòbios inoghe

Mandamentu VI, comintzant sas atividades in sardu cun sos pitzinnos.

Silanos - Su 14 de maju est comintzadu in s’iscola de s’infàntzia Sacro Cuore de Silanos su laboratòriu in limba sarda: Papamus a manera sana. S’operadora de su mandamentu VI (Bortigale, Silanos e Sindia) at ammaniadu su progetu chi pertocat s’alimentatzione, l’at presentadu a sos Dirigentes Iscolàsticos de sos Comunes de pertinèntzia dende sa disponibilidade sua a traballare cun sos pitzinnos minores. Sunt istados seberados sos pitzinnos de custa fasca de edade ca est cussa prus dìliga e sunt issos chi unu cras ant a mantènnere sa limba bia, custu est su desìgiu….. Oe sos pitzinnos ant imparadu sas atziones de su mangianu, cussas chi si faghent cando s’ismùrgiat, su nùmene de sos trastes impreados pro ammaniare s’ismùrgiu, su nùmene de sos alimentos chi si màndigant e pro ite est de importu a mandigare bene e a non brinchiare s’ismùrgiu.

Pro mèrculis chi intrat sunt istados cuntatados, pro bènnere a iscola, giajos e giajas a manera chi sos pitzinnos intendant fintzas dae buca de sos mannos issoro su sardu e sas esperièntzias de sos tempos colados pro fàghere unu cunfrontu. Sa punna de su progetu est de
• Crarire e connòschere sa relata manna intre su chi si màndigat e sa salude de su corpus.
• Cumprèndere sa pressione sotziale e culturale chi esistit subra de su consumu alimentare.
• Cumprèndere comente est mudada sa manera de papare e pro ite,vantàgios e nono. Diferèntzias intre eris e oe.
• Crèschere sas connoschèntzias de sos pitzinnos subra de un’alimentatzione sana e regulare.
• Educare a unu consumu giustu e regulare de sos alimentos
• Connòschere sos nùmenes de sos màndigos.
A segunda de sos pitzinnos, est a nàrrere de s’edade, s’ant a fàghere atividades diferentes e sas maneras de trasmìtere sos contenutos mudant issas puru, cun s’isetu de nde bogare profetu mannu in su benidore.

Europa - Turre de Babele.

S'Europa si podet paragonare a una turre de Babele: si chistionant prus de 60 limbas a banda cussas ufitziales, 11.
Baranta mìgia miliones de persones, pagu prus o mancu su 10% de sa popolatzione europea, impreat una limba diferente dae cussa de sa majoria de sa popolatzione natzionale.
 
Custu datu mustrat chi sa diversidade sòtziu culturale est una richesa de no ispèrdere e fràigat un'Europa democràtica, comente bessit a campu in s'art. 22 de sa ''Carta dei diritti fondamentali dell'Unione europea'':

''L'Unione rispetta la diversità culturale, religiosa e linguistica''. 

Una definitzione de limba ''minoritaria'' si podet agatare in sa ''Carta europea per le lingue regionali e minoritarie'', unu tratadu internatzionale firmadu in su 1992 in su cuadru de su Consìgiu d'Europa, s'organizatzione internatzionale cun sea in Strasburgo, chi tratat de deretos de òmines e de cultura. 

Sunt ''lingue tradizionalmente usate all'interno di un dato territorio di una nazione, da cittadini che formano un gruppo numericamente meno numeroso del resto della popolazione, che parla lingue differenti da quella ufficiale dello stato. Non includono nè i dialetti delle lingue ufficiali, nè le lingue dei migranti''. 

[…]

Sa punna de sa Carta de su Consìgiu d'Europa est de amparare e favoressere sa promotzione de sas limbas minoritàrias, reconnoschende deretos comente s'imparu in iscola e s'impreu in sas amministratziones pùblicas e in sos mèdios locales.
 […] andat a sa Cumissione europea su mèritu de àere istudiadu sa chistione a fundu e de àere postu a disponimentu istrumentos finantziàrios pro sustènnere sas limbas chi non sunt ufitziales.

Sa Cumissione, pro pòdere amparare, in su 1992- 93 at cumissionadu un'istùdiu chi at sighidu su caminu cun su raportu Euromosaic. In custu documentu si definiant sas variàbiles sotziales, econòmicas, culturales e istitutzionales, chi faghiant campare e ispartzighinare una limba. 
[…] serviat un'atzione de promotzione e amparu dae parte de sas istitutziones. 

Sa Cumissione dae sa segunda metade de sos annos '90, sighit una lìnea ispetziale de bilantzu annuale e duncas benint finantziados paritzos progetos de su setore, dat un'agiudu mannu a duas de sas prus mannas organizatziones europeas: s'Ufìtziu europeu pro sas limbas pagu connotas e impreadas, EBLUL, e sa retza europea de informatzione e de monitoràgiu, Mercator , ambas ghiadas dae su Parlamentu europeeuropeo, su primu in su 1982 e su segundu in su 1987. […]
  


                                            Dae su situ cesdomeo, versione italiana.

Bortigale, sighint sos adòbios cun sas boghes de Sardigna!

Sàbadu 24 de maju apuntamentu, a mangianu, cun sos piciocos de s'iscola mèdia, s'at a fàghere unu laboratòriu de tenore, su progetu est istadu presentadu in belle totus sos comunes de sa Provìntzia de Nùgoro dae su sòtziu TENORES SARDIGNA.

In Bortigale s'ufìtziu de sa limba sarda at collaboradu: in antis de su laboratòriu, s'operadora a pustis de àere leadu sos cuntatos cun sos professores e su Dirigente Iscolàsticu, at introduidu s'argumentu dae largu ispieghende e informende a sos piciocos comente at mudadu sa limba sarda in su tempus, pro ite est limba, pro ite oe sa limba arriscat de mòrrere e comente, paris totus cantos diamus pòdere mudare sas cosas.

S'operadora at dadu a sos piciocos unu cuestionàriu chi deviant cumpilare in manera anònima, custu pro averiguare su gradu de interesse pro s'argumentu e pro àere un'idea de cantu connoscant sa limba e s'istòria de sa terra issoro.

Sàbadu 24, sos piciocos ant a sighire cust'àndala de sa limba acumpangiados dae Antiogu Bussu, sòtziu de Tenores Sardigna e Giampiero Milia de su Cuncordu Bortigalesu, at abèrrere sos traballos su Sìndigu de sa bidda: Francesco Caggiari.

A sero s'apuntamentu sighit in pratza, a sas ses e mesu, cun una cunferèntzia, ant a chistionare Roberto Carta, istudiosu de cultura sarda e Fabio Calzia de su Cunservatòriu de Casteddu.

Sa manifestatzione at acabare cun sos càntigos de sos tenores:

Tenore Musserrata de Olìana

Tenore Remunnu 'e Locu de Bitti

Tenore Garteddesu

Tenore Jorghi Matteoli de Ovodda

Tenore Cuncordu Ortigalesu

Tenore Santu Padre de Bortigale

PROGETU  - CAMPOGIOVANI -

 Sa Presidèntzia de su Consìgiu de sos Ministros – Dipartimentu de sa Gioventude e de su Servìtziu Tzivile Natzionale,

in collaboratzione cun:

Marina Militare, de sos Vìgiles de su Fogu, Capitaneria de Portu, Guàrdia Costiera e sòtziu Croce Rossa,

dat a sos giòvanos, dae sos 14 a sos 22 annos, sa possibilidade de fàghere cursos de badas chi tenent durada mìnima de una chida. S’at a fàghere una graduatòria de sos chi ant a pòdere leare parte a sos campos estivos, in base a critèrios de mèritu iscolàsticu, in casu de paridade s’at a seberare intre sos prus mannos e intre sos chi tenent su rèditu ISEE familiare, de s’annu coladu, prus bassu.

MARINA MILITARE. Iscadèntzia bandu: 4 de trìulas.

Sunt prevìdidos 4 cursos de vela pro 300 giòvanos nàschidos in su 1997, 1998 e 1999 (metade òmines e metade fèminas), durada 10 dies.

BANDU

VÌGILES DE SU FOGU. Iscadèntzia bandu: 23 de maju.

Sunt prevìdidos 33 cursos chi tenent sa punna de fàghere vìvere a sos chi ant leare parte esperièntzias de cunfrontu, iscurtu e collaboratzione cando s’ant a fàghere sas atividades de pràtica. S’ismàniu de sos cursos at a èssere in 16 regiones italianas, pro 771 giòvanos de edade intre sos 15 e sos 20 annos,

BANDU

CAPITANERIA DE PORTU. Iscadèntzia bandu: 23 de maju.

Sunt prevìdidos 205 cursos chi tenent sa punna de acortziare sos giòvanos a su mare, edade pro leare parte: dae sos 15 a sos 22 annos. At a èssere dadu a s’acabu, s’atestadu de frecuèntzia.

BANDU

CROCE ROSSA. Iscadèntzia bandu 9 de làmpadas.

Sunt prevìdidos 33 cursos pro giòvanos de edade dae sos 14 a sos 20 annos, sa punna est cussa de acortziare sos giòvanos a sos temas de educatzione a sa salude, a sa paghe, a su servìtziu pro sa pròpia comunidade e a sa cooperatzione internatzionale. Si cherent avesare sos giòvanos a su traballu de grupu pro lòmpere a obietivos comunes e de balore sotziale.

BANDU 

Testu italianu dae su situ de su Comune de Bortigale.